W Polsce Wielkanoc ma charakter bardziej duchowy i tradycyjny (święcenie pokarmów w Wielką Sobotę to u nas absolutna podstawa, we Włoszech ten zwyczaj jest mniej obchodzony ). Włochy traktują te święta jako festiwal smaku i spotkań towarzyskich pod słońcem Italii.
Polskie święta są bardziej uroczyste i skupione na symbolice odrodzenia, podczas gdy włoska Pasqua to przede wszystkim celebracja wiosny, radości i (oczywiście) fenomenalnego jedzenia .
Niedziela Palmowa
W Polsce palma to symbol odrodzenia i sił witalnych, dlatego musi być kolorowa. Tradycyjnie robimy ją z wierzbowych bazi (symbolu życia, które budzi się wiosną), bukszpanu i suszonych kwiatów. W regionach takich jak Kurpie czy Małopolska te palmy stają się wręcz dziełami sztuki, osiągając niesamowite wysokości.
We Włoszech natomiast dominuje prostota i symbolika pokoju. Zamiast kolorowych palm , Włosi niosą do kościoła świeże gałązki oliwne. To nawiązanie do śródziemnomorskiej natury i biblijnego symbolu pojednania. W niektórych regionach, jak na Sardynii czy w San Remo, spotyka się też misternie plecione liście prawdziwych palm, które przypominają kształtem krzyże lub gwiazdy, ale to gałązka oliwna jest absolutnym numerem jeden.
W Polsce poświęcona palma ma chronić dom. Dawniej istniał zwyczaj „smagania” się nią po wyjściu z mszy (na zdrowie!), a dziś po prostu ląduje ona za świętym obrazem lub w wazonie, gdzie zostaje aż do następnego roku. Ma przynosić pomyślność i chronić przed burzami.
We Włoszech gałązka oliwna pełni funkcję społeczną. Jest symbolem zgody – Włosi często wręczają ją osobie, z którą byli skłóceni, jako gest wyciągniętej dłoni. Po powrocie do domu kładzie się ją na stole podczas uroczystego obiadu, a później wkłada choć jedna gałązkę za świętym obrazem czy krzyżem.
Obiad wielkanocny : Co ląduje na talerzu
W Polsce .Najważniejsze jest śniadanie ,w Wielkanoc nie może zabraknąć faszerowanych jajek czy jajek z majonezem ani wielkanocnego żurku , do tego dochodzi biała kiełbasa .Tradycjonalnie na każde święta szykuje się również sałatkę warzywna czy chrzan z buraczkami ,często również schab pieczony.
We Włoszech . Najważniejszy jest obiad.Jedną z najbardziej charakterystycznych potraw wielkanocnych w całych Włoszech jest bez wątpienia jagnięcina. Zgodnie z tradycją religijną zwierzę to kojarzy się ze świętami wielkanocnymi i często przygotowuje się je na wiele sposobów: często pieczone czy duszone .Następnie niemal zawsze na stole znajdziemy jajka gotowane, słony tort wielkanocny -tu zależy od regionu np. (torta Pasqualina) Torta Pasqualina to tradycyjne danie kuchni liguryjskiej; jest to słona zapiekanka, w której ciasto otacza nadzienie z warzyw, jajek i sera.
casatiello ,słony tort serowy typowy dla kuchni neapolitańskiej ,bob gotowany ,
Erbazzone to typowe dla Reggio Emilia i okolic ciasto na słono .Jest to cienki placek z ciasta nadziewany obfitym farszem z boćwiny lub szpinaku, cebuli, słoniny/boczku i dużej ilości parmezanu Parmigiano Reggiano.Nazywane jest również „scarpazzone”, ponieważ wśród składników nadzienia znajdują się łodygi boćwiny, zwane „scarpe”. Można je podawać jako przystawkę, danie główne, a nawet jako przekąskę przed posiłkiem, pokrojone w drobną kostkę.
tu można by wymieniać i wymieniać co region inne przepisy.
Słodkości .
W Polsce .Króluje mazurek wielkanocny – słodki symbol świąt.Mazurek to charakterystyczny wielkanocny wypiek na niskim, kruchym spodzie, który dzięki obfitości bakalii i lukru ma być słodką nagrodą za czas postu. Nastepnie sernik czy babka wielkanocna .Tu także przepisy zmieniają się w zależności od regionu.Oprócz tego w Polsce nie może zabraknąć tradycyjnego baranka z cukru lub ciasta.
We Włoszech króluje COLOMBA -czyli słodka babka (jak sugeruje wloska nazwa w kształcie gołębia) .Colomba to po włosku gołąb .Już na 2 miesiące przed świętami sklepy aż kipią od ilości babek (tak samo dzieje się na Boże Narodzenie ale zamiast Colomby mamy Panettone )Włosi w ostatnich czasach chętnie je zakupują zamiast wypiekać w domu ,najbardziej smaczne ale dużo droższe są te w cukierniach rzemieślnicze potrafią kosztować 5,6 razy więcej niż te sklepowe.Podczas sklepowe sprzedawane są w twardych pudelkach ,rzemieślnicze są pięknie pakowane w ozdobne papiery ze wstążkami.
JAJKA Czekoladowe .Wynalezienie czekoladowego jajka.
Chociaż już w XVIII wieku pojawiają się wzmianki o pierwszych jajkach, to dopiero w 1926 roku w Turynie powstało czekoladowe jajko w formie, jaką znamy dzisiaj.
Według rekonstrukcji historycznych już w 1725 roku pani Giambone, właścicielka sklepiku przy obecnej via Roma, eksperymentowała z wypełnianiem pustych skorup jaj kurzych roztopioną czekoladą, wyprzedzając o prawie dwa stulecia industrializację tego produktu.Przełom technologiczny nastąpił w latach dwudziestych XX wieku, kiedy to firma Casa Sartorio z Turynu opatentowała rewolucyjny system formowania pustych w środku figurek czekoladowych. Proces ten, opisany w publikacji z 1926 roku, był prekursorem tego, co dziś nazywamy formowaniem rotacyjnym.Technika ta polega na tym, że specjalne formy o różnych kształtach poddawane są ruchom obrotowym i obiegowym: stopiona czekolada wewnątrz nich rozlewa się na ścianki, tworząc formę wydrążoną. Wprowadzenie niespodzianki do wnętrza jajka sięga tego samego okresu: początkowo były to małe zwierzątka z cukru lub cukierki, które później zastąpiono coraz bardziej wyszukanymi i cennymi upominkami. W 1927 roku czekoladowe jajka wielkanocne były już bardzo modne w Turynie, co zapoczątkowało sukces komercyjny, który ostatecznie ugruntował się po II wojnie światowej, kiedy to produkcja przemysłowa sprawiła, że stały się one dostępne dla szerokiej publiczności.
Przemysłowy boom na czekoladowe jajka
W XIX wieku, dzięki rewolucji przemysłowej i innowacjom w produkcji czekolady, jajka wielkanocne stały się zjawiskiem masowym. Znane firmy cukiernicze zaczęły produkować jajka na dużą skalę, czyniąc je dostępnymi dla wszystkich.
PISANKI i jajka czekoladowe
W Polsce.Polskie tradycje pisanki.
Historia dekorowania jajek w Polsce ma ponad tysiącletnią tradycję.Ten zwyczaj jest nieodłącznym elementem świąt wielkanocnych i w swej tradycyjnej formie przetrwał do chwili obecnej.
- Najstarsze znaleziska: Pierwsze pisanki na ziemiach polskich pochodzą z X wieku. Odnaleziono je podczas wykopalisk w Opolu (na wyspie Ostrówek) oraz we Wrocławiu. Pierwsza odnaleziona pisanka została wykonana techniką batikową, zabarwiona na kolor brunatny. Dziś trudno stwierdzić, czy są one pogańskie, czy już chrześcijańskie.Jajka zarówno w religii chrześcijańskiej, jak i w kulturze pogańskiej uważane były za symbol nieśmiertelności, płodności i życia oraz sił witalnych.
- Magiczna moc: Dawniej wierzono, że pisanki mają moc ochronną. Zakopywano je pod progami domów, by chroniły przed złymi duchami i pożarem, lub pod drzewami owocowymi, aby zapewnić urodzaj.
- Zdobienie jaj wielkanocnych w Polsce jest przede wszystkim domeną kobiet.Należy do najstarszych dziedzin twórczości ludowej od wieków stosowane są różne techniki zdobnicze oraz metody dekorowania jaj są one jednak zróżnicowane regionalnie.
- Najprostszą formą dekoracji -pomalowanie ich na jeden kolor. Jednobarwne jajka nazywano kraszankami, byczkami lub malowankami Kiedyś barwiono je w naturalnych barwnikach roślinnych np wywar z liści, kwiatów, łodyg, owoców, łupin itp.
- Jajka natomiast pokryte wzorem nazywane są pisankami. Termin ten pierwotnie odnosił się do jajek , zdobionych roztopionym woskiem, ale potocznie wszystkie jajka wielkanocne, bez względu na ,technike zdobienia dziś nazywa się pisankami.
We Włoszech . Ewolucja pisanki: od malowanych do czekoladowych jajek.
Pierwsze zdobione jajka.Już w średniowieczu jajka malowano na jaskrawe kolory i zdobiono motywami religijnymi oraz natury. W niektórych krajach tradycja ta ewoluowała w kierunku tworzenia inkrustowanych i rzeźbionych jajek, będących prawdziwymi dziełami sztuki. We Włoszech ta tradycja nie rozwinęła się na wielką skalę a raczej zanikła ,jajka malowane są sporadycznie i przeważnie na jeden kolor ,rzadko tak pięknie zdobione jak w Polsce.Pisanki we Włoszech zostały zastąpione przez czekoladowe jajka ,które znajdziemy również w koszyczku.Obecnie we Włoszech tylko nieliczne rodziny podtrzymują prawdziwą tradycję.
Lany poniedziałek – Pasquetta
W Polsce
W Polsce mamy Śmigus-dyngus, czyli tradycyjne polewanie się wodą. We Włoszech nikt nikogo nie oblewa – ten dzień nazywa się Pasquetta (Mała Wielkanoc).
Śmigus-dyngus (Lany Poniedziałek) to polska tradycja ludowa i chrześcijańska obchodzona w Poniedziałek Wielkanocny, polegająca na symbolicznym oblewaniu wodą i smaganiu witkami.
Wywodzi się z pogańskich obrzędów wiosennych, mających zapewnić płodność, zdrowie i urodzaj, symbolizując oczyszczenie z zimy, chorób i złych mocy.
Poniedziałek Wielkanocny, choć liturgicznie skromny, w polskiej tradycji ludowej wybucha bogactwem barwnych obyczajów. To czas przejścia od rodzinnej powagi niedzieli do radosnego, społecznego świętowania.
Oto najważniejsze elementy tego dnia w skrócie:
1. Fuzja dwóch tradycji: Śmigus i Dyngus
Dzisiejszy śmigus-dyngus to połączenie dwóch odrębnych niegdyś rytuałów:
- Śmigus: Polegał na symbolicznym smaganiu panien po nogach wierzbowymi witkami oraz oblewaniu wodą.
- Dyngus: Oznaczał „wykup”. Dziewczęta mogły uniknąć lania, wręczając chłopakom podarki (pisanki, jedzenie). Dyngusem nazywano też „włóczebne”, czyli chodzenie po domach z życzeniami w zamian za gościnę.
2. Magia wody i płodności
Woda w Poniedziałek Wielkanocny nie była tylko żartem, ale praktyką magiczną:
- Budzenie przyrody: Oblewanie miało „przywołać” deszcz i zapewnić wzrost roślin.
- Uroda i swatki: Wierzono, że oblana panna pięknieje i ma większe szanse na szybkie zamążpójście. Brak oblania był dla dziewczyny powodem do wstydu, bo oznaczał brak zainteresowania ze strony kawalerów.
3. Wielkanocni kolędnicy i „Kurek”
Wioski przemierzały grupy przebierańców, zwanych dyngusiarzami:
- Kurek dyngusowy: Najważniejszym symbolem był wózek z kogutem (żywym lub sztucznym). Ptak ten symbolizował wigor, siły witalne i płodność.
- Gościnność: Odmowa poczęstunku lub datku dyngusiarzom uchodziła za wielki nietakt i mogła sprowadzić na dom pecha (lub złośliwe psikusy ze strony młodzieży).
Współcześnie te dawne, obrzędowe znaczenia zatarły się, ustępując miejsca ogólnopolskiej zabawie w lanie wodą, która jednoczy pokolenia i przypomina o zbliżającej się w pełni wiosnie.Dziś to głównie zabawa dla dzieci i młodzieży. Zamiast tradycyjnych witek używa się pistoletów na wodę, a dawne znaczenie matrymonialne zanikło.
We Włoszech
Pasquetta
Pasquetta, czyli Poniedziałek Wielkanocny we Włoszech, to święto, które przenosi się z kościoła i od rodzinnego stołu w plener. W odróżnieniu od polskiego lanego poniedziałku, we Włoszech nikt nikogo nie oblewa wodą.
Oto co najczęściej robią Włosi w tym dniu:
- (Wycieczka za bramy miasta): To absolutna klasyka. Włosi masowo opuszczają miasta, aby spędzić czas na łonie natury.
- Pikniki i Grillowanie (Grigliata): Jeśli pogoda pozwala, Pasquetta to dzień wielkiego grillowania. Króluje jagnięcina (agnello), lokalne kiełbaski i warzywa. Często zabiera się też resztki z niedzielnego obiadu, np. słone torty jak np. Torta Pasqualina.
- Relaks z przyjaciółmi: Podczas gdy niedziela wielkanocna jest zarezerwowana dla ścisłej rodziny, Pasquetta to czas dla grona znajomych. Stąd słynne włoskie powiedzenie:
„Natale con i tuoi, Pasqua con chi vuoi” (Boże Narodzenie z rodziną, Wielkanoc z kim chcesz).
(C) -InfoBolonia Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, przetwarzanie i rozpowszechnianie tekstów oraz zdjęć bez zgody autora jest zabronione. Możesz natomiast udostępnić bezpośrednio ze strony nasze artykuły za pomocą przycisków.
Przeczytaj także